poniedziałek, 08 marca 2010
Nefertiti - najpiękniejsza?

Nefretete

Dzień Kobiet niektórym się kojarzy z komuną, innym z Manifą, a ja tam kobietą będąc zasadniczo wyzwoloną wcale nie uważam, żeby kontemplacja kobiecego piękna albo całowanie w rękę uwłaczało mojej godności. A zatem na złość ideolo-feministkom będzie politycznie niepoprawnie: kobieta uważana przez wielu za najpiękniejszą w historii (skądinąd jej imię tłumaczy się jako "Piękna, która nadchodzi"). Ja tam osobiście wolę greckie posągi, a postać tej królowej fascynuje mnie z zupełnie innego powodu: była żoną faraona-reformatora (czy też, jak chcą inni, heretyka), Amenhotepa IV - Echnatona. Wprowadził on na krótko w miejsce tradycyjnej religii egipskiej kult dość abstrakcyjnego bóstwa symbolizowanego przez tarczę słoneczną. Kult Atona sprawia naukowcom kłopoty, nosi bowiem wiele znamion wierzeń indoeuropejskich, a czasy Echnatona (ok. 1350 BC) to dopiero początek poważniejszej ekspansji Indoeuropejczyków na Anatolię i Bałkany. Dokładnie w tym czasie istnieje natomiast w północnej Syrii tajemnicze i potężne królestwo Mitanni, którego elity społeczne prawdopodobnie są pochodzenia indoirańskiego. I tu właśnie znajduje się miejsce dla Nefertiti - analiza jej cech antropologicznych na podstawie zachowanych portretów sugeruje, że była ona księżniczką mitannijską (Mitannijką na pewno była jedna z żon Amenhotepa III, ojca Echnatona) i że to ona zaszczepiła na dworze męża idee, które pozwoliły mu wytoczyć polityczno-religijne działa przeciwko hierarchii kapłańskiej. Paradoksalnie fakt, że reformy załamały się po śmierci Echnatona, który przeżył małżonkę, może stanowić potwierdzenie tej tezy - zabrakło wpływów z zewnątrz, a więc motoru napędzającego kontynuację nowego. Mnie osobiście intryguje jeszcze jedno - jeśli przyjąć te religioznawcze tezy i założyć, że to kolejne mitannijskie żony faraonów stały za chwilową "indoeuropeizacją" Egiptu, to co ze sztuką? Okres amarneński to jedyny czas w dziejach Egiptu przed podbojem greckim, kiedy oficjalna sztuka odeszła od tradycyjnej hieratycznej idealizacji, wręcz podkreślając ułomności cielesne członków rodziny królewskiej, a także przedstawiając ich w scenach prywatnych, na dodatek bardzo emocjonalnie. To wszystko należy raczej do repertuaru cech sztuki indoeuropejskiej, więc może i tu sięgały wpływy królewskiej żony (w Egipcie od zarania państwa bardzo duże) - niczym Bony Sforzy w Polsce?

Nefretete

Nefretete

Neues Museum, Berlin. Swoją drogą miałam spore szczęście, że w listopadzie obfotografowałam tę rzeźbę, ponieważ z powodu niesubordynacji turystów, nieprzestrzegających zakazu używania flesza, zabroniono ją w ogóle fotografować. Więcej o sztuce amarneńskiej, której wspaniałe zbiory znajdują się w tym właśnie muzeum - innym razem.

niedziela, 08 listopada 2009
Bes

À propos dyskusji trzy wpisy temu: bardzo ładna wapienna figurka Besa (egipskiego opiekuńczego bóstwa domów i narodzin, które w sztuce pojawia się stosunkowo późno, ale prawdopodobnie występowało w mitologii znacznie wcześniej, co w tej chwili jest dla nas trudno uchwytne) z okresu ptolemejskiego, którą dziś sfotografowałam.

12 listopada: również w związku z wspomnianą dyskusją dołączam jeszcze dwa zdjęcia, za jakość drugiego (z Luwru) z góry przepraszam - jest ono sprzed czasów, kiedy dorobiłam się porządnego sprzętu, ale jest to najstarszy wizerunek Besa, jaki mam w fotograficznych zbiorach. Pochodzi ona z tzw. okresu późnego, konkretnie IV w. BC. Druga jest również ptolemejska. Wydany przez British Museum słownik starożytnego Egiptu podaje okres Amenhotepa III (Nowe Państwo, pierwsza połowa XIV w. BC) jako najstarszy znany wizerunek Besa jako Besa, a nie któregoś z utożsamionym z nim później bóstw.

Bes

Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhaga

Bes

Nationalmuseet, Kopenhaga

Bes

Luwr, Paryż

Tagi: bogowie
22:53, drakaina , Egipt
Link Komentarze (1) »
poniedziałek, 12 października 2009
Egipskie apotropajony

Jakoś tak się składa, że w sztuce egipskiej zachwycają mnie znacznie bardziej drobiazgi niż np. wielkie ozdobne sarkofagi czy monumentalna rzeźba. Oto jeden z moich tegorocznych zachwytów w British Museum - niewielkie przedmioty z kości słoniowej, w katalogu muzealnym określane jako "wands" (różdżki), które miały charakter apotropaiczny, tzn. ich rolą było odstraszanie czy odpędzanie złych mocy. Tego rodzaju przedmioty spotykane są w całym świecie starożytnym, bardzo często funckję apotropajonów pełniły wizerunki różnych mniej lub bardziej demonicznych stworów; również w średniowieczu wszelkiego rodzaju gargulce miały podobną rolę. Prezentowane tu "różdżki" miały za zadanie strzec matki i dziecka, a także - jeśli były składane w wyposażeniu grobowym - zmarłego w chwili narodzin do nowego życia. Na ich powierzchni wyryte są wizerunki lub symbole bóstw i sił opiekuńczych.

Apotropaic wand

Apotropaic wand

Późne Średnie Państwo, ok. 1750, pochodzenie z Teb. British Museum

niedziela, 28 czerwca 2009
Paleta Sępów

Jednym z najbardziej charakterystycznych dla predynastycznej kultury Nagada w Egipcie typów zabytków są tzw. palety, wykonywane z szarogłazu. Oprócz "zwykłych", kosmetycznych, użytku codziennego, z których kilka prezentowałam jakiś czas temu, w późnym okresie nagadyjskim (koniec IV tysiąclecia BC) powstawały również palety o charakterze ceremonialnym, ozdabiane scenami figuralnymi o wydźwięku ewidentnie propagandowym, jeśli przeznaczone do użytku, to zapewne kultowego. W ich kształcie przechowały się elementy wcześniejszych palet kosmetycznych, np. okrągłe zagłębienia pośrodku - 'miseczki' służące oryginalnie jako miseczki do mieszania i ucierania składników. Najsłynniejszą z palet łączonych z władcami predynastycznego Egiptu jest paleta Narmera, której (jeszcze) nie mam na zdjęciu; prezentowana tutaj tylko trochę ustępuje jej sławą i archeologiczną doniosłością, aczkolwiek stanowi przedmiot niekończących się sporów, dotyczących także datowania: istnieją badacze twierdzący, iż jest to artefakt z czasów Nowego Państwa, ale teza ta raczej nie daje się utrzymać.

Paleta Pole Bitwy

Paleta Sępów (Pola Bitwy), fragmenty z British Museum (pozostałe znajdują się w Oksfordzie i Lucernie). Na 'awersie' ukazano scenę tuż po bitwie, z powiązanymi jeńcami i sępami oraz lwem pożywiającymi się ciałami poległych. Jeńcy i polegli reprezentują typ etniczny wyraźnie różniący się od współczesnych przedstawień Egipcjan, przypominający rysami twarzy i fryzurami przede wszystkim późniejsze wizerunki Libijczyków. Najbardziej tajemniczym elementem przedstawienia jest znajdująca się w prawym górnym rogu większego fragmentu postać w długiej szacie, najpowszechniej interpretowana jako bogini. Ukazany centralnie lew symbolizuje być może tryumfującego władcę.

Paleta Pole Bitwy

Na 'rewersie' ukazano motywy roślinno-zwierzęce charakterystyczne dla tego rodzaju zabytków. Są to w tym przypadku dwie żyrafy stojące 'heraldycznie' po obu stronach palmy; nad żyrafami widać sylwetki ptaków, być może perliczek.

Tagi: relief
10:55, drakaina , Egipt
Link Dodaj komentarz »
piątek, 12 września 2008
Perły British Museum (2008/4)
Znów komplementarnie do Scribere... - wspomniane tam figurki nagadyjskie z kości słoniowej. Moje ulubione. Takie jakby zmarznięte...
 
Figurka nagadyjska Figurka nagadyjska Figurka nagadyjska
 
Nagada I, 4000-3600 BCE
01:33, drakaina , Egipt
Link Komentarze (2) »
wtorek, 09 września 2008
Perły British Museum (2008/3)

Żeby nie było, że całkiem nie doceniam Egiptu - rzeźba z okresu, który osobiście uważam za bodaj najciekawszy (jeśli nie liczyć, oczywiście ptolemejskiego, ale to zupełnie inna sprawa, nie licząc też amarneńskiego, bo to też osobna kwestia) w sztuce tego kraju - tzw. okresu późnego, ostatnich dynastii egipskich i dynastii nubijskich i libijskich, które odcisnęły swoje piętno na egipskim kanonie.

Taharqa

Taharqa

Taharqa

Król Taharqa z XXV, nubijskiej, dynastii (VII w. BCE) i święty byk Amona.

PS. Właśnie się dowiedziałam, że nakręcą film o tym faraonie i zagra go lubiany bardzo przeze mnie Will Smith. Ale tę notkę przygotowałam wcześniej :)

21:17, drakaina , Egipt
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 30 grudnia 2007
Skarby antycznych elegantek (2)

Tym razem coś z Egiptu i to bardzo starego, predynastycznego:
zoomorficzne palety kosmetyczne z kultury Nagada (IV tysiąclecie BCE).

British Museum

British Museum

Ze zbiorów British Museum w Londynie.

O autorze
       Copyright

       

       

        Najlepsze Blogi