niedziela, 21 czerwca 2009
Złoty skarb gryfów

Najsłynniejszym odkryciem w dziejach archeologii niezmiennie pozostaje grób Tutanchamona - mogłabym iść o zakład, że dla wielu ludzi jest jedynym znanym wydarzeniem tego rodzaju (bo piramid nie trzeba było specjalnie odkrywać, aczkolwiek od średniowiecza po czasy napoleońskie nie było na nie jakiejś szczególnej mody). Jednym z powodów tej sławy i niekiedy wręcz histerycznego uwielbienia jest wspaniały stan zachowania złotych zabytków z wyposażenia tego grobu. Złoto od zawsze fascynowało ludzkość, dla złota ludzie się wzajemnie zabijali (legenda Złota Renu czy Złotego Runa), dla jego poszukiwania tracili życie (Eldorado, gorączka złota), złota strzegły groźne mityczne stworzenia: gryfy i smoki. Tutanchamon przyćmił wszystkie inne znaleziska pewnie również dlatego, że Egipt uważany jest przez wielu za najbardziej tajemniczą i fascynującą kulturę, a tymczasem wspaniałe złote przedmioty znajdywano również gdzie indziej. Dziś - kilka zabytków z jednego z najwspanialszych skarbów, jakie kiedykolwiek znaleziono: tzw. Oxus Treasure czyli skarbu znad dzisiejszej Amu-Darii. Pochodzą one z czasów achemenidzkich, są datowane na V-IV w. BC, z ówczesnej Baktrii, najbogatszej prowincji imperium perskiego, dziś znajdującej się na pograniczu Afganistanu i Tadżykistanu.

Skarb znad Oxusu

Model rydwanu zaprzężonego w czwórkę koni, prawdopodobnie zabawka dziecięca. W postaci na wozie upatruje się egipskiego bożka Besa, nieco groteskowego opiekuna między innymi młodzieży (Egipt od 525 r. był pod władaniem perskim). Typ rydwanu odpowiada przedstawieniom w płaskorzeźbie perskiej tego okresu.

Skarb znad Oxusu

Konie, prawdopodobnie z innych modeli zaprzęgów. Koń był świętym zwierzęciem Medów i Persów, podobnie jak wielu innych starożytnych ludów pochodzących ze stepów Eurazji.

Skarb znad Oxusu

Bransoleta z zakończeniami w formie gryfów, po części inkrustowana szkłem i półszlachetnymi kamieniami. Wedle Ksenofonta takie bransolety były typowymi podarunkami na perskim dworze królewskim.

Skarb został odnaleziony w XIX w. (dokładne miejsce nie jest znane, ponieważ nie przykładano wówczas do tego wielkiej wagi); wiele przedmiotów jest uszkodzonych, co jest albo efektem ich pocięcia na kawałki celem łatwiejszej tezauryzacji, albo też niestarannego obchodzenia sie z nimi przez znalazców. Wszystkie przedmioty znajdują się w British Museum.

Ten wpis stanowi swoiste uzupełnienie notki na Scribere...

O innym, również wspaniałym skarbie złotych przedmiotów, sporo zresztą starszych nawet od Tutanchamona, pisałam niedawno na Hellenika.

Tagi: złoto
11:38, drakaina , Persja
Link Komentarze (1) »
czwartek, 14 maja 2009
Zwierzęce rhytony
Rhyton to naczynie do nalewania wina (lub innych płynów) - o charakterze rytualnym lub codziennego użytku - które nie posiada nóżki i stopki, ale jego dolna część ukształtowana jest albo stożkowato (np. rhytony minojskie na Krecie), albo też w kształt najczęściej głowy zwierzęcia. W epokach późniejszych - późnoklasycznej i hellenistycznej w Grecji - spotykamy też ceramiczne rhytony kształtowane w bardzo skomplikowane kompozycje, nierzadko nawet z rodzajem podstawek, pozwalających je ustawić pionowo. Forma naczynia prawdopodobnie wywodzi się ze wschodu i stamtąd zawędrowała na Kretę i dalej na północ i zachód. W achemenidzkiej Persji natomiast bardzo popularne były rhytony kamienne i z metali szlachetnych, których forma jest być może połączeniem tradycji lokalnych, zwłaszcza mezopotamskich, i wpływów greckich z zachodniego wybrzeża Azji Mniejszej. Charakterystyczną cechą wielu naczyń metalowych, podobnie zresztą jak ceramiki greckiej wzorowanej na naczyniach perskich, jest żłobkowanie - tu widoczne na ściankach rhytonów.
Rhyton
Srebrny rhyton w formie protomy gryfa z głową gazeli, z charakterystycznymi kanelurami i ornamentem roślinnym na wylewie, srebro, połowa VI-V w., British Museum
Rhyton
Rhyton w formie protomy gazeli, srebro częściwo pozłacane, VI-IV w. BCE, Luwr
Rhyton
Rhyton srebrny w formie głowy barana z charakterystycznym żłobkowaniem, VI/V w. BCE, Luwr
czwartek, 18 października 2007
To i owo z Persji
Detal naczynia
Misa srebrna z okresu achemenidzkiego
Dwa naczynia perskie z okresu achemenidzkiego, znaleziska z pałacu Dariusza I Wielkiego w Suzie.
Uchwyt rhytonu w kształcie gazeli, srebro częściowo pozłacane; misa srebrna.
VI-IV w. BCE, Luwr
O autorze
       Copyright

       

       

        Najlepsze Blogi