czwartek, 30 lipca 2009
Carnuntum

Czasem nie trzeba daleko jechać, żeby zobaczyć ślady klasycznej starożytności. Na tereny Polski Rzymianie nie dotarli, jeśli nie liczyć wędrowców zapuszczających się tu po bursztyn, a może i futra, handlujących głównie z przedstawicielami kultury, którą dziś nazywamy przeworską (ludność ta zamieszkiwała południowo-zachodnie tereny obecnej Polski do drugiej połowy V w., a więc do wczesnego okresu wędrówek ludów) - ale bardzo niewiele o nich wiemy, jako że śladami ich obecności bądź też tylko kontaktów handlowych są przede wszystkim skarby monet i pojedyncze znaleziska, brak natomiast jakichkolwiek trwałych pozostałości. Limes rzymski opierał się natomiast nie tak znów daleko na linii Dunaju, a pojedyncze najdalej na północ wysunięte placówki znajdowały się na południe od linii Karpatów, np. na terenie dzisiejszej Słowacji. Austria i Węgry natomiast obfitują w pozostałości obwarowań granicy Imperium, której poważne umacnianie zaczęło się w okresie panowania dynastii Flawiuszy (69-96), a plus minus ostateczny kształt osiągnęło za Antoninów (96-180). Położone na północny wschód od Wiednia (Vindobony) Carnuntum to jedno z najlepiej przebadanych i najciekawiej udostępnionych zwiedzającym miast dunajskiego limesu, aczkolwiek na głównym terenie wykopalisk - w "mieście cywilnym" - trwają wciąż prace nad parkiem archeologicznym.

Carnuntum było początkowo obozem legionowym, z którego Tyberiusz, jeszcze zanim został cesarzem, prowadził wojnę z państwem germańskich Markomanów pod wodzą wychowanego w Rzymie Marboda. Miasto Aelium Carnuntum (nazwa ma pochodzić od celtyckiego słowa "karn", "kairn" - skała) założył tu Hadrian, a Marek Aureliusz spędził tu trzy lata podczas kolejnej wojny z Markomanami, tu też napisał część swoich Rozmyślań. W 193 r. w Carnuntum został obwołany cesarzem Septymiusz Sewer, ówczesny namiestnik prowincji Pannonia. Miasto zostało zniszczone przez Germanów w IV w., pod koniec tego stulecia usiłował odbudować je Walentynian I, który jednak zmarł nagle i nie dokończył odbudowy północnego limesu. Przez Carnuntum biegł główny szlak bursztynowy na północ.

Carnuntum - amfiteatr

Amfiteatr legionowy - jedyna pozostałość po obozie wojskowym. Obecnie odbywają się tu pokazy walk gladiatorów.

Carnuntum - muzeum

Personifikacja Dunaju z okresu cesarstwa (styl wskazuje, iż powstała zapewne między połową II a połową III w.), znajdująca się w bardzo ciekawym miejscowym muzeum. Rzeźba posiada cechy charakterystyczne dla sztuki prowincjonalnej: pewną nieporadność i "naiwność" w opracowaniu.

Carnuntum -

Tzw. "Heidentor" czyli "brama pogańska" - wzniesiona na cześć cesarza Konstancjusza II, syna Konstantyna I, w połowie IV w. Jest to jeden z najpóźniejszych pogańskich zabytków rzymskich (znajdowały się tu m. in. ołtarze Diany i Jowisza Największego Najlepszego) - kilkanaścia lat później Teodozjusz I zakaże sprawowania dawnych kultów. Brama miała kształt tetrapylonu, charakterystyczny dla architektury triumfalnej późnego cesarstwa (rekonstrukcja całości na pierwszym planie).

piątek, 24 lipca 2009
Ptolemejki

Nieco ponad tydzień temu sfinalizowałam pierwszy etap studiów archeologicznych dzięki paniom z dynastii Ptolemeuszy, więc może należy im się jakiś niewielki wpis. O monetach, które mnie konkretnie zajmowały, wspominałam tutaj, więc tym razem garstka portretów rzeźbiarskich. Ptolemeusze - zwani też Lagidami od imienia Lagosa, ojca założyciela dynastii (wiążą się z tym różne ciekawe anegdoty, ale o tym napiszę niedługo na Scribere...) rządzili Egiptem po rozpadzie imperium stworzonego przez Aleksandra; Ptolemeusz był jednym z przyjaciół, towarzyszy, dowódców, a może i krewnym króla, a po 321 r. (układ między diadochami w Triparadeisos) został satrapą Egiptu. W 305 r., po ostatecznym wygaśnięciu (a raczej wyrżnięciu przez różnych mało sympatycznych osobników) macedońskiej dynastii Argeadów, podobnie jak inni "następcy" ogłosił się królem. Dynastia rządziła Egiptem do 30 r., kiedy to (jeszcze w 31 r.) pod Akcjum Oktawian pokonał Marka Antoniusza i Kleopatrę VII, którzy następnie popełnili samobójstwo. Trójka ich dzieci przeżyła (w przeciwieństwie do syna Kleopatry i Cezara), ale o synach wiemy niewiele. Córka, Kleopatra Selene, była żoną króla Mauretanii, Juby, miała z nim między innymi syna Ptolemeusza, który rządził tym marionetkowym państwem pod rzymskim protektoratem.

Arsinoe II Filadelfos

Arsinoe II Filadelfos, siostra i żona Ptolemeusza II Filadelfosa; w dziejach dynastii znacznie ważniejsza niż słynna Kleopatra VII. Miała niezliczone świątynie i stała się rodzajem bóstwa opiekuńczego dynastii.

Berenike II Euergetis

Berenike II Euergetis, kuzynka i żona Ptolemeusza III Euergetesa, jako pierwsza samodzielnie rządziła państwem pod nieobecność męża, skądinąd na wzór królowych egipskich (i nie mówimy tu o Hatszepsut, która po prostu rządziła jako faraon)

Kleopatra II

Kleopatra II, również jedna z najważniejszych królowych w dziejach dynastii: rządziła 53 lata i miała znacznie większe znaczenie w państwie niż zwłaszcza jej drugi mąż (i brat). Po Ptolemeuszu VI i Kleopatrze II zaczyna się powolny upadek dynastii.

Kleopatra VII Filopator

Kleopatra VII Filopator Nea Isis - zgodnie z tym, co pisał Plutarch, nie była szczególnie piękna, ale najwyraźniej miała 'to coś', była inteligentna, oczytana, znała kilka języków i była wytrawnym politykiem. Formalnie rządziła u boku kolejnych mężów, skądinąd własnych znacznie młodszych braci, a następnie w imieniu syna.

Rzeżby 1-3 znajdują się w Luwrze, 4-5 w British Museum

poniedziałek, 13 lipca 2009
Reliefy Campana

Nieoczekiwana wizyta w Warszawie zaowocowała odwiedzinami w Galerii Sztuki Starożytnej tamtejszego Muzeum Narodowego. Niestety część ważnych zabytków, które wedle podręczników należą do zbiorów tego muzeum, z niewiadomych powodów stoi gdzieś w magazynach, ale i tak jak na tak niewielką przestrzeń wystawienniczą poświęconą antykowi, nie jest najgorzej. Na ekspozycji są też depozyty z Luwru i Berlina, ale wcale niekoniecznie należą do najcenniejszych obiektów. Na początek kilka rzymskich terakotowych plakiet dekoracyjnych, znanych jako "reliefy Campana" od nazwiska ich kolekcjonera, markiza Campana (znanego również z zainteresowania zabytkami etruskimi). Przedstawiały one elementy ornamentacyjne i sceny figuralne, narracyjne lub w tzw. ujęciu heraldycznym, czyli bardziej "dekoracyjne". Układano je w długie fryzy na ścianach we wnętrzach budynków. Ich produkcja sięga późnej Republiki (I w,. BC), ale najlepsze pod względem artystycznym egzemplarze pochodzą z okresu rządów Augusta (przełom er).

Relief Campana, Muzeum Narodowe w Warszawie

Dwie kobiety ustawione 'heraldycznie' (antytetycznie) po dwóch stronach wici roślinnej.

Relief Campana, Muzeum Narodowe w Warszawie

Perseusz z głową Meduzy.

Oba reliefy pochodzą z I w. CE, są depozytami Luwru.

piątek, 03 lipca 2009
Nagła zmiana planów

Będzie znów nieco osobiście, wybaczcie. Miałam jechać na Cypr, do Pafos, a tu nagle wiadomość jak grom z jasnego nieba: jest miejsce dla kogoś z Krakowa w Verginie. I tym kimś mam być ja. Wielkie zawirowanie, odwoływanie rezerwacji biletów, ale Vergina - starożytne Aigai, historyczna stolica królestwa Macedonii, królewska nekropola, miejsce najbardziej spektakularnego odkrycia w archeologii klasycznej drugiej połowy XX w.: Wielkiego Tumulusu z grobem Filipa II (który jest jednym z moich antycznych ulubieńców) - toż moim marzeniem było, żeby choćby na chwilkę wejść na teren prowadzonych obecnie w pałacu i teatrze prac. A Cypr, mam nadzieję, w przyszłym roku, bo już się bardzo na zwiedzanie tam napaliłam...

Aigai - teatr

Teatr w Aigai może nie wyglądał imponująco te parę lat temu, jak robiłam to zdjęcie zanim jeszcze teren został zamknięty dla turystów, ale to tu wystawiano sztuki Eurypidesa, tu również został w 336 roku zamordowany Filip II. Ciekawostką jest to, że najprawdopodobniej król z rodziną i dworem oglądał przedstawienia ze specjalnego tarasu pałacu, położonego nad widownią teatru. Jak to wygląda obecnie, zobaczę zapewne we wrześniu.

Makedonikos Tafos

Jeden z grobów macedońskich w Verginie. Charakterystyczne dla architektury sepulkralnej Macedonii są grobowce fasadowe (tak również zbudowane są te królewskie w Wielkim Tumulusie), z półkolumnami doryckimi lub jońskimi, odpowiednim fryzem, a w środku z przedsionkiem i główną komorą grobową, zazwyczaj nakrytą sklepieniem kolebkowym. Takie groby bardzo często nakrywano następnie kopcami (tumulusami), żeby zabezpieczać je przed rabunkiem.

O autorze
       Copyright

       

       

        Najlepsze Blogi